TÜRKİYE’DE ANTİMİKROBİYAL DİRENÇ: EKONOMİK DEĞERLENDİRME VE ÖNERİLER
(Özet)
Temel Bulgular ve Mevcut Durum
- Küresel ve Ulusal Önem:
- Antimikrobiyal direnç (AMD), hem halk sağlığı hem de ekonomik maliyetler açısından küresel bir tehdittir. Türkiye, antibiyotik tüketiminde dünya birincisi ve AMD oranlarında ikinci sırada (Yunanistan'dan sonra) yer almaktadır.
- 2050'ye kadar AMD'nin Türkiye'ye olası ekonomik maliyeti: 220 milyar USD (iyimser senaryo) ile 1,4 trilyon USD (kötümser senaryo) arasında tahmin edilmektedir.
- Risk Faktörleri:
- Yüksek antibiyotik tüketimi, yanlış/reçetesiz kullanım, hayvancılıkta kontrolsüz antimikrobiyal kullanım ve veri eksikliği başlıca sorunlardır.
- AMD, sürdürülebilir kalkınma hedeflerini (açlık, sağlık, ekonomik büyüme) doğrudan tehdit etmektedir.
- Ekonomik Etki:
- AMD nedeniyle hastane yatış süreleri, tedavi maliyetleri ve işgücü kayıpları artmakta; GSYİH'da düşüş beklenmektedir.
- Dünya Bankası ve RAND analizlerine göre, düşük gelirli ülkelerde etki daha şok edici olacaktır.
Uluslararası ve Türkiye'deki Politikalar
- Küresel Çabalar:
- G20, DSÖ ve OECD gibi kuruluşlar AMD'yi öncelikli gündemine almıştır.
- Hedefler: Antibiyotik Ar-Ge'sini artırmak, rehberler oluşturmak, düşük gelirli ülkelerde kapasite geliştirmek.
- Türkiye'deki Adımlar:
- Sağlık Bakanlığı, antibiyotik tüketimini azaltmaya yönelik kampanyalar ve sürveyans çalışmaları yürütmektedir.
- Eksiklikler: Tarım/hayvancılıkta veri toplama sistemi, direnç haritası eksik, Ar-Ge yatırımları güçlendirilmeli.
Öneriler
- Veri ve İzleme:
- AMD Haritası: İnsan, tarım ve veterinerlik verilerini kapsayan ulusal bir harita oluşturulmalı.
- Sürveyans: Hastanelerde "antibiyotik yönetim" programları yaygınlaştırılmalı; tarımda kullanım izlenmeli.
- Politika ve Uygulamalar:
- Akılcı Antibiyotik Kullanımı: Reçeteleme kuralları sıkılaştırılmalı, halk ve sağlık çalışanları bilinçlendirilmeli.
- Aşılama: Hayvancılıkta enfeksiyon önleyici aşılama artırılarak antibiyotik ihtiyacı azaltılmalı.
- Ar-Ge ve İnovasyon:
- Yeni Antibiyotikler: DSÖ'nün öncelikli listesine uygun Ar-Ge projeleri desteklenmeli.
- Uluslararası İşbirliği: G20'nin önerdiği "Ar-Ge İşbirliği Merkezi"ne katılım sağlanmalı.
- Çok Paydaşlı Yaklaşım:
- Sağlık, tarım, ilaç endüstrisi ve akademi işbirliği ile ulusal eylem planları oluşturulmalı.
Sonuç
Türkiye, AMD ile mücadelede veriye dayalı politikalar, sürdürülebilir sürveyans ve Ar-Ge odaklı stratejiler benimsemelki; aksi halde ekonomik ve sosyal maliyetler katlanarak artacaktır. Küresel işbirliği ile yerel çözümlerin entegrasyonu, AMD krizini yönetmede kritik rol oynayacaktır.
(Kaynak: TEPAV Raporu, 2017)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder